Soms zingen we in de kerk de mooiste liederen over eenheid. Over broers en zussen zijn, over samen één.
Maar laten we eerlijk zijn: dat klinkt vaak makkelijker dan het is.
Want wat als het gaat over thema’s waar we verschillend over denken?
De doop. Israël. De gaven van de Geest.
Het einde van de hel. LHBTIQ+.
Hoe vind je elkaar dan? En hoe blijf je het gesprek tóch aangaan zonder dat het meteen te spannend wordt?
In mijn vorige gemeente hadden we daar iets op gevonden. O.a. als pilot bij het verschijnen van mijn boek Feedback in de kerk.
We organiseerden een paar avonden over ‘verschillend denken over grote thema’s’ en we leerden luisteren met … petten. De denkpetten van De Bono, om precies te zijn.
Tijdens een avond over de doop (altijd gevoelig terrein!) hielpen die petten ons om op een andere manier te luisteren.
Letterlijk. We vroegen mensen die vaak vooral het zwarte petje op hebben, om die even af te zetten en een andere kleur te proberen.
Want ieder van ons hééft alle zes petten in zich.
Het was verrassend verfrissend. En eerlijk gezegd ook bevrijdend.
Hopelijk helpt het jou ook: om vrede te bewaren, elkaar te aanvaarden en met kleur te blijven luisteren.
Hierbij een voorbeeldje van hoe we tijdens die eerste avond oefenden om met elkaar in gesprek gaan over de doop:

- In onze gemeente dopen we gelovigen.
- In onze gemeente kunnen alleen mensen die als gelovige zijn gedoopt lid worden.

Gevoelens die werden genoemd:
- ontspannen: duidelijkheid geeft rust
- overdreven
- buitengesloten

Voordelen die werden genoemd:
- Duidelijke kaders.
- Duidelijk onderwijs met de nadruk op individuele keuze van de gelovige.

Nadelen die werden genoemd:
- Mensen met potentie kunnen geen leidinggevende functie krijgen omdat ze zich niet als gelovige hebben laten dopen.
- Mensen laten zich enkel dopen om dan maar lid te worden.
- Kunnen we op grond van de Bijbel wel deze conclusie trekken?

Zou dit een optie zijn?
- Lidmaatschap openstellen voor mensen die als kind gedoopt zijn en hier vrede mee hebben?
- Alleen lidmaatschap of ook leiderschapsposities openstellen?

Afgesproken:
- De oudstenraad zet dit onderwerp op de agenda om met elkaar te bespreken.
- De oudstenraad komt hierop terug.
Een paar tips om de denkpetten te gebruiken in groepen
- Vertel aan het begin dat iedereen alle petten in zich heeft.
De één denkt van nature meer met de witte pet (feiten), de ander leeft meer vanuit rood (gevoel). Maar ieder mens kan leren wisselen van kleur. - De volgorde hierboven is een handige richtlijn, maar geen wet. Wat wel handig is:
- Begin met de voordelen (geel), bespreek daarna pas de nadelen (zwart).
En eindig altijd met blauw – de pet die het overzicht bewaart en de sfeer bewaakt. - Laat iedereen op hetzelfde moment vanuit dezelfde pet denken.
Dat voorkomt discussies door elkaar heen en maakt dat ook de stille denkers even ruimte krijgen. - Houd het onderscheid scherp: rood gaat over gevoel (“ik ervaar…”),
geel en zwart meer over argumenten (“want… daarom…”). - Gebruik de petten vaker, zodat het een gezamenlijke taal wordt.
Na een paar keer zeg je moeiteloos: “Zullen we dit even met onze gele pet bekijken?” - En vergeet niet een leuke reminder te maken.
Een bierviltje, sleutelhanger of kleine kaart met de zes kleuren helpt om het in te prenten én het blijft een gezellig gespreksonderwerp bij de koffie.
De zes denkpetten bij je preekvoorbereiding
Je kunt de denkpetten ook heel goed gebruiken bij de preekvoorbereiding. Of bij de voorbereiding van een Bijbelkring:
🧢 Witte pet – de onderzoeker
Wat staat er eigenlijk in de Bijbeltekst?
Denk aan:
Verzamel feiten: wat is de context, wie spreekt, tegen wie, wanneer?
Lees verschillende vertalingen.
Noteer opvallende woorden of herhalingen.
Wat zeggen commentaren?
👉 Vraag: Wat weet ik echt, en wat vul ik in vanuit mijn eigen aannames? Wat wil ik doorgeven in mijn preek?
❤️ Rode pet – de gevoelslezer
Wat doet deze tekst met mij?
Welke emoties roept ze op?
Waar word ik blij van, verward, geraakt, boos?
👉 Vraag: Wat raakt mij persoonlijk in deze tekst en waarom? Hoe wil in de preek ruimte geven aan die diverse gevoelens?
☀️ Gele pet – de optimist
Wat is hier het goede nieuws?
Welke hoop of belofte klinkt erin?
Wat zegt dit over Gods karakter?
- Wat brengt het je als je deze kernboodschap in de praktijk brengt?
👉 Vraag: Wat zou mijn gemeente bemoedigend vinden in deze tekst?
⚫ Zwarte pet – de realist (of kritische vriend)
Wat schuurt of roept spanning op?
Waar zit weerstand, twijfel of onbegrip?
Welke vragen zouden hoorders stellen?
Waar wringt dit met onze ervaring of cultuur?
👉 Vraag: Wat mag ik niet te snel gladstrijken in deze tekst?
🌱 Groene pet – de creatieve ontdekker
Wat kan ik uitproberen?
Bedenk iets nieuws om je kernboodschap te doorleven.
Overweeg of je ter inspiratie daarvan iets kunt delen tijdens je preek.
Welke creatieve ingangen helpen om het te laten landen bij je publiek?
👉 Vraag: Welke ideeën kun je je hoorders aanreiken?
💙 Blauwe pet – de regisseur
Wat is je conclusie?
Wat wil je dat je hoorders meenemen?
Welke petten komen al voldoende aan bod, welke missen nog balans?
👉 Vraag: Als je je hoorders ergens toe kunt uitdagen, wat zou dat zijn?

Wat vond je van de denkpetten?
WIT: Iets niet duidelijk? Mail gerust!
ROOD: Hoe voelde deze blog? Mail even. Vind ik leuk!
GEEL: Wat zie jij als voordelen van de denkpetten?
ZWART: Wat zie jij als nadelen van de denkpetten?
GROEN: Waarvoor zou jij deze methode de komende tijd kunnen gebruiken?
BLAUW: Wat ga je nu doen?